Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra nhiều tồn tại trong quá trình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất (sổ hồng) tại hàng loạt dự án khu đô thị, nhà ở trên địa bàn Hà Nội, khiến tiến độ cấp giấy cho người dân còn chậm, tỷ lệ đạt thấp.
Hướng dẫn pháp lý còn chồng chéo, chưa thống nhất
Theo kết luận thanh tra mới được ban hành, trong giai đoạn 2011–2022, UBND TP Hà Nội đã ban hành 6 văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến việc đăng ký và cấp giấy chứng nhận. Tuy nhiên, các văn bản này vẫn tồn tại nhiều bất cập như nội dung chưa rõ ràng, có sự trùng lặp, thiếu đồng bộ, thậm chí một số quy định chưa phù hợp với pháp luật hiện hành.
Các văn bản này hiện đã hết hiệu lực sau khi thành phố ban hành Quyết định số 61 ngày 27/9/2024, quy định lại một số nội dung trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn.
Tỷ lệ cấp sổ thấp do vướng sai phạm của chủ đầu tư
Một trong những vấn đề đáng chú ý được Thanh tra Chính phủ chỉ ra là tỷ lệ cấp giấy chứng nhận cho hộ gia đình, cá nhân tại các dự án khu đô thị, nhà ở vẫn ở mức thấp.
Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc nhiều chủ đầu tư vi phạm các quy định về đất đai và xây dựng trong quá trình triển khai dự án. Khi các căn hộ, nhà ở đã được chuyển nhượng cho khách hàng, những sai phạm này chưa được xử lý triệt để đã gây ách tắc kéo dài trong việc cấp sổ hồng.
Kết quả thanh tra cũng cho thấy Sở Tài nguyên và Môi trường cùng UBND một số quận, huyện như Nam Từ Liêm, Hà Đông, Gia Lâm, Phúc Thọ trước đây còn thực hiện việc cấp giấy chứng nhận chưa hoàn toàn đúng quy định của pháp luật đất đai.
Đáng lưu ý, cơ quan chuyên môn đã từng cấp giấy chứng nhận cho người mua nhà tại 5 dự án dù các vi phạm của chủ đầu tư vẫn chưa được khắc phục dứt điểm.
Nhiều vi phạm trong quản lý và sử dụng đất
Các sai phạm phổ biến được chỉ ra gồm: chưa hoàn tất thủ tục pháp lý về đất đai, chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, vi phạm trật tự xây dựng nhưng chưa bị xử lý theo quy định.
Trong tổng số 23 dự án được thanh tra trực tiếp, có 8 dự án tồn tại vi phạm trong các khâu thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất và cấp giấy chứng nhận.
Những tồn tại điển hình bao gồm: chưa ký hợp đồng thuê đất, xác định sai cơ cấu sử dụng đất, diện tích đất giao không khớp với quy hoạch chi tiết, hoặc chưa cấp giấy chứng nhận cho chủ đầu tư cũng như người nhận chuyển nhượng.
Một số dự án được nêu tên gồm: nhà ở cao tầng E2 – Chelsea Residences; Khu đô thị mới Hạ Đình; tổ hợp thương mại – dịch vụ và nhà ở tại xã Tứ Hiệp; Hồ Gươm Plaza; tổ hợp thương mại, dịch vụ và căn hộ tại La Khê – Dương Nội; Khu nhà ở Phú Mỹ.
Kiến nghị xử lý trách nhiệm, siết chặt quản lý
Trên cơ sở kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND TP Hà Nội tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát việc quản lý, sử dụng đất tại các dự án khu đô thị, nhà ở.
Đồng thời, thành phố cần tập trung xử lý dứt điểm các tồn tại trong công tác cấp giấy chứng nhận nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho người dân, hạn chế phát sinh khiếu nại, tranh chấp phức tạp.
Cơ quan thanh tra cũng yêu cầu rà soát lại việc cấp giấy chứng nhận tại các dự án chưa thực hiện đúng chỉ đạo trước đây của Thủ tướng và quy định pháp luật liên quan.
Bên cạnh đó, Hà Nội cần giao cơ quan chuyên môn tiếp tục xem xét việc cấp giấy chứng nhận cho hộ gia đình, cá nhân tại 23 dự án đã được thanh tra.
Đồng thời, các tổ chức, cá nhân có liên quan phải được kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm và xử lý theo thẩm quyền; trường hợp vượt thẩm quyền cần kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét.
Đáng chú ý, nếu trong quá trình thực hiện kết luận thanh tra phát hiện dấu hiệu vi phạm hình sự hoặc gây thất thoát ngân sách Nhà nước, hồ sơ sẽ được chuyển sang cơ quan điều tra để xử lý theo quy định pháp luật.
