Ban Chấp hành Trung ương vừa ban hành Nghị quyết số 21-NQ/TW về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất. Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị quyết là chủ trương thí điểm cơ chế Nhà nước mua lại một số dự án nhà ở thương mại của các chủ đầu tư không còn đủ năng lực triển khai hoặc không thể thực hiện chuyển nhượng dự án.
Nhà nước sẽ mua lại một số dự án nhà ở thương mại đủ điều kiện
Theo nội dung Nghị quyết 21-NQ/TW, Nhà nước sẽ nghiên cứu và thí điểm cơ chế mua lại các dự án nhà ở thương mại trong những trường hợp chủ đầu tư không còn khả năng tiếp tục thực hiện hoặc dự án không thể chuyển nhượng theo quy định.
Mục tiêu của chính sách là hình thành quỹ nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước, góp phần đáp ứng nhu cầu nhà ở của người dân, đặc biệt là các nhóm có thu nhập thấp, công nhân, người lao động và các đối tượng chính sách khi nhu cầu về nhà ở ngày càng gia tăng.
Đây được xem là một hướng đi mới nhằm vừa tháo gỡ những “điểm nghẽn” của thị trường bất động sản, vừa tận dụng hiệu quả các dự án đang bị đình trệ để phục vụ mục tiêu an sinh xã hội.
Giá mua dự án không bao gồm địa tô chênh lệch
Một điểm đáng chú ý trong Nghị quyết là nguyên tắc xác định giá khi Nhà nước mua lại dự án.
Theo đó, việc mua lại sẽ được thực hiện trên cơ sở tính đúng, tính đủ và hợp lý các chi phí đầu tư mà chủ đầu tư đã bỏ ra, nhưng không bao gồm phần địa tô chênh lệch.
Quy định này thể hiện quan điểm của Trung ương trong việc bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Chủ đầu tư được xem xét hoàn trả các chi phí đầu tư hợp lý, trong khi Nhà nước không phải chi trả phần giá trị gia tăng của đất hình thành từ quá trình phát triển kinh tế – xã hội hoặc điều chỉnh quy hoạch.
Cơ chế này cũng góp phần hạn chế tình trạng đầu cơ đất đai, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách khi triển khai chính sách.
Gỡ khó cho các dự án “đắp chiếu”, tăng nguồn cung nhà ở
Trong nhiều năm qua, thị trường bất động sản xuất hiện không ít dự án bị đình trệ do khó khăn về tài chính, vướng mắc pháp lý hoặc chủ đầu tư mất khả năng triển khai. Nhiều dự án kéo dài nhiều năm không chỉ gây lãng phí nguồn lực đất đai mà còn ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân, nhà đầu tư và quá trình phát triển đô thị.
Việc nghiên cứu cơ chế Nhà nước mua lại các dự án đủ điều kiện được kỳ vọng sẽ tạo thêm giải pháp xử lý các dự án tồn đọng, đồng thời bổ sung nguồn cung nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước mà không phải triển khai toàn bộ dự án mới từ đầu.
Nếu được triển khai hiệu quả, chính sách có thể góp phần tăng quỹ nhà ở phục vụ các chương trình phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công vụ hoặc các mô hình nhà ở phù hợp với từng giai đoạn phát triển kinh tế – xã hội.
Đồng bộ nhiều giải pháp hoàn thiện chính sách đất đai
Bên cạnh cơ chế thí điểm mua lại dự án nhà ở thương mại, Nghị quyết 21-NQ/TW còn đưa ra nhiều định hướng quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và khai thác nguồn lực đất đai.
Trong đó, Trung ương yêu cầu tập trung xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng kéo dài; giải quyết những bất cập liên quan đến đất có nguồn gốc từ nông, lâm trường quốc doanh; đất dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính; đất sau cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước; đất quốc phòng, an ninh kết hợp sản xuất, xây dựng kinh tế; cũng như các khu đất của cơ sở phải di dời do ô nhiễm môi trường.
Đồng thời, Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện cơ chế khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai để phục vụ phát triển kinh tế – xã hội theo hướng bền vững.
Nghiên cứu đánh thuế đất bỏ hoang và đẩy mạnh chuyển đổi số
Ngoài chính sách mua lại dự án, Nghị quyết 21-NQ/TW còn đề cập nhiều giải pháp đáng chú ý khác như nghiên cứu áp dụng mức thuế cao hơn đối với đất bỏ hoang hoặc chậm đưa vào sử dụng nhằm hạn chế đầu cơ và nâng cao hiệu quả khai thác đất.
Bên cạnh đó, Trung ương cũng yêu cầu nghiên cứu cơ chế điều tiết địa tô chênh lệch phát sinh từ hoạt động kinh doanh bất động sản để bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Trong lĩnh vực quản lý đất đai, Nghị quyết đặt mục tiêu thực hiện đăng ký bắt buộc quyền sử dụng đất và mọi biến động về đất đai, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai thống nhất và kết nối với cơ quan thuế, công chứng, ngân hàng cùng các cơ quan liên quan.
Để hiện thực hóa các chủ trương mới, Ban Chấp hành Trung ương cũng giao nhiệm vụ nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai năm 2024 và các luật liên quan nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, tạo nền tảng cho việc triển khai các chính sách mới trong thời gian tới.
